ދިވެހިރާއްޖެއޭ ބުނުމާއެކު ސިފަވެގެންދަނީ ނޫކުލައިގެ ކަނޑުތަކާއި، ހުދުކަންގަދަ ދޮންވެލި ތުނޑިތަކާއި، މޫނުގައި އުނގުޅިގެންދާ ފިނިފިނި ކަނޑުގެ ވައިރޯޅިތަކެވެ. ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންނަށް މިއަދުވެސް ލިބެމުންދަނީ ކާރުބާރުބޮޑުވުމުން ސަލާމަތްވެފައިވާ އެފަދަ ސާފު، ތާޒާ ނޭވާއެކެވެ. ނަމަވެސް، ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އާބާދީގެ މައި ހިތްކަމަށްވާ ވެރިރަށް މާލޭގެ މަންޒަރު މުޅިން ތަފާތެވެ. ހެނދުނު އިރުއަރާ ވަގުތު މާލެއާއި ދިމާލަށް ނަޒަރުހިންގާލާއިރު އުދަރެސް އޮންނަނީ ހުދުކުލައިގެ ނުވަތަ އަޅިކުލައިގެ ބޯ ދުންގަނޑަކުން ނުވަތަ ވައިގެ ނުސާފުކަމުން ބައްދާލެވިފައެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރެއިން ގިނަބަޔަކު މާލެއަށް ހިޖުރަކުރަނީ ފަހި ދިރިއުޅުމަކާއި ތަރައްޤީއަށްޓަކައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި ޖަމާވުމާއި ތައްޔާރީތަކުގެ އަގު އަދާކުރަންޖެހެމުން މިދަނީ އަހަރެމެންގެ އަމިއްލަ ފުރާނައިންނާއި، ފުއްޕާމެއިންނާއި، ސިއްހަތުންނެވެ.
ވައިގެ ނުސާފުކަމުގެ ކަންބޮޑުވުންތައް
ފަހުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކާއި ވައިގެ ފެންވަރު ބަލާ ނިޒާމުތަކުން (އޭ.ކިއު.އައި) ދައްކާގޮތުން، މާލެ ސަރަހައްދުގެ ވައިގެ ނުސާފުކަން ވަނީ ދުވަހަކަށްވުރެ ދުވަހެއް ބޮޑުވަމުންދާ ނުރައްކާތެރި މިންގަނޑުތަކަކަށް ވެއްޓިފައެވެ. ޚާއްސަކޮށް އިރުވައި މޫސުމުގެ ތެރޭގައި ސަރަހައްދީ ނުސާފުކަމާއި (ކައިރި ޤައުމުތަކުން ވައިގެ ތެރެއިން އަންނަ ދުން) ވެރިރަށުގެ އަމިއްލަ ވެއްޓުގެ ނުސާފުކަން އެއްވެ، ވައިގެ ފެންވަރު ވަރަށްބޮޑަށް ދަށަށްދެއެވެ. ރާއްޖޭގެ އެހެން ކުދި ރަށްރަށުގައި ވައިގެ ފެންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެފައި އޮންނައިރު، މާލޭގައި އެ އަދަދުތައް މައްޗަށް ގޮސް، އާންމު ސިއްޙަތަށް ނުރައްކާވާ މިންވަރަށް ވައި ވިހަވެގެންދެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި މޫސުމީ ބަދަލެއް ނޫނެވެ. މިއީ ތޮއްޖެހިފައިވާ އާބާދީއާއި، އުޅަނދުފަހަރުތަށް ގިނަވުމުގެ ސަބަބުން ވެއްޓަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.
ނުރައްކަލުގެ ސަބަބުތަކާއި، ހައި ރިސްކް މީހުން
މާލޭގެ ވައި ނުސާފުވުމުގެ ފަހަތުގައިވަނީ މައިގަނޑުގޮތެއްގައި މަގުމަތީގައި ދުއްވާ އެއްގަމު އުޅަނދުފަހަރުން ބޭރުވާ ނުރައްކާތެރި ދުމާއި، އިމާރާތް ކުރުމުގެ ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކުން އުފެދޭ ހިރަފުހާއި ކުދިކުދި ކުނޑިކޮޅުތަކެވެ. ވައިގެ ތެރެއަށް ދޫވާ މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ކުދިކުދި މާއްދާތައް ފަސޭހަކަމާއެކު އިންސާނާގެ ނޭވާލާ ނިޒާމު މެދުވެރިކޮށް ފުއްޕާމެއަށް ވަދެ، ލޭގެ ދައުރުވުމުގެ ތެރެއަށް ވާސިލުވެއެވެ. މިކަމުގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑީ މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ކުޑަކުދިންނާއި، އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއި، މާބަނޑު އަންހެނުންގެ އިތުރުން ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ދިގު މުއްދަތުގެ ބަލިތައް ކަމަށްވާ ނޭވާހިއްލުން އަދި ފުއްޕާމެއާއި ހިތުގެ ބަލިތައް ހުންނަ މީހުންނަށެވެ.
ފަންނީ މާހިރުންނާއި ވެރިންގެ އިންޒާރުތަކާއި ދިރާސާތައް
މި ޙާލަތާ ގުޅިގެން ސިއްޙީ މާހިރުންނާއި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ ތަކުރާރުކޮށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ. ހެލްތް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗް.ޕީ.އޭ) އާއި މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރު ފަދަ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރާގޮތުގައި، މިފަދަ ނުސާފު ދުވަސްވަރު މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ އުޅޭއިރު ރައްކާތެރިވުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަކީ ފުރާނައިގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ކަމުގެ މާހިރުން ރައްޔިތުންނަށް ޙިއްސާކޮށްފައިވާ އިރުޝާދުތަކުގައި، ވައިގެ ފެންވަރު ނުރައްކާތެރި މިންގަނޑަކަށް ދަށްވާ ދުވަސްވަރު މާސްކު އެޅުމަށާއި، ބޭނުމެއް ނެތި ބޭރަށް ނުނުކުތުމަށް ވަނީ އިލްތިމާސް ކޮށްފައެވެ. މީގެއިތުރުން، ސަރުކާރުންނާއި ކަމާބެހޭ މުވައްސަސާތަކުން ދަނީ މާލެ ސަރަހައްދުގައި ވައިގެ ފެންވަރު ބަލާ އިތުރު މަރުކަޒުތައް ޤާއިމުކޮށް، މި މައްސަލައަށް ދާއިމީ ޙައްލެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.
ރައްކާތެރިވުމަށް އެޅެންހުރި ފިޔަވަޅުތަކާއި ދުރުހެލިވާންޖެހޭ ކަންކަން
މި ނުރައްކާތެރި މާޙައުލުން އަމިއްލަ ނަފުސާއި ޢާއިލާ ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތަކެއްވެއެވެ. ވައި ނުސާފު ދުވަސްވަރު ބޭރަށް ނުކުންނަނަމަ ކޮލިޓީ ރަނގަޅު މާސްކެއް ބޭނުންކުރުމާއި، ގޭގެ ދޮރުތަކާއި ކުޑަދޮރުތައް ލައްޕާފައި ބެހެއްޓުމަކީ ގެއަށް ނުސާފުވައި ވަނުން މަދުކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. ހަމައެހެންމެ، ބޭރުގައި ކަސްރަތު ކުރުމާއި ކުޅިވަރު ކުޅުން ފަދަ ހަރަކާތްތައް ހިންގުން ވައި ނުސާފު ވަގުތުތަކުގައި މަދުކުރަންވާނެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް ނާޒުކު ހާލަތްތަކުގައި ތިބޭ މީހުން ކޮންމެހެން ބޭރަށްދާންޖެހޭ ޙާލަތްތައް ފިޔަވައި ގެއިން ބޭރުގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަނުކުރުމަށް ސިއްޙީ މާހިރުން އިރުޝާދު ދެއެވެ.
އާބާދީގެ ބޮޑުބައެއް މާލެ ސަރަހައްދަށް ހިޖުރަކުރުމާއި، ރަށްރަށް ތަރައްޤީކުރުމުގެ މުހިންމުކަން
ރަނގަޅު ތަޢުލީމާއި، ސިއްހީ ފަރުވާއާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތަކާއި، ވިޔަފާރީގެ ތަފާތު ވަސީލަތްތައް ހޯދުމަށް މާލެއަށް ހިޖުރަކުރުމަކީ އާންމުންނަށް މަޖުބޫރުވެފައިވާ ކަމެކެވެ. މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ދިރިއުޅެމުންދަނީ މިކުޑަ މާލެ ސަރަހައްދުގައެވެ. ނަމަވެސް، ހިޖުރަކުރުމަކީ މި މައްސަލައަށް އޮތް ހަމައެކަނި ހައްލެއް ނޫނެވެ. އާބާދީގެ ބޮޑުބައެއް މިހެން އެއް ތަނަކަށް ޖަމާވުމުން އެންމެނަށް އުޅެވޭވަރަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމަށްޓަކައި، ވެރިރަށް މާލެއާއި ކައިރި ސަރަހައްދުތަކުގައި ހުރި މަދު ގަސްތައް ކަނޑައި، ފެހިކަން ނައްތާލެވެއެވެ. މިއީ އަހަރެމެންގެ ސިއްހަތަށާއި ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގެއްލުމެވެ. މި މައްސަލައިން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި، އަތޮޅުތަކުގެ ރަށްރަށުގައި ސިއްހީ ޚިދުމަތްތަކާއި، ފެންވަރު ރަނގަޅު ތައުލީމާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތަކާއި ވިޔަފާރީގެ ވަސީލަތްތައް ތަރައްޤީކޮށް، ރަށްރަށުގެ ގުދުރަތީ މާހައުލަށް ގެއްލުން ނުވާގޮތަށް ބުއްދިވެރި އުޞޫލަކުން ރަށްތައް ތަރައްޤީކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މުހިންމު ހައްލެކެވެ.
ނިންމުން: ސާފު ނޭވައަކަށް ލޯބިކުރާ މާލެއެއް ބިނާކުރުން
ރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށުގެ ހަދިޔާއަކަށް ލިބިފައިވާ ސާފު ވައިރޯޅިތައް މާލެއަށްވެސް ގެނައުމަކީ އަހަރެމެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ވަރަށް މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ. މާލޭގެ ތަރައްޤީގެ ނަމުގައި އަހަރެމެންގެ އަމިއްލަ ނޭވާ ހިފެއްޓޭ ހިސާބަށް މި ކަންދިއުމަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއް ނޫންކަން ޤަބޫލުކުރަން ޖެހެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ ފަރުދެއްގެ ވެސް އިޚްލާޞްތެރި ޒިންމާއެކެވެ. އުޅަނދުފަހަރުގެ ދުން މަދުކުރުމާއި، ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި ވަސީލަތްތަކަށާއި އާދަތަކަށް ބަރޯސާވުމަކީ މާދަމާގެ ދަރިންނަށްޓަކައި ހިތްހަމަޖެހިލައިގެން ސާފު ނޭވައެއް ލައިދިނުމަށް އެޅޭ އަގުހުރި ފިޔަވަޅަކަށް ވެގެންދާނެ ނޫންތޯއެވެ.
މަސްދަރުތައް: ޑަބްލިއުއެޗްއޯ، ނެޝަނަލް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިސްޓިކްސް، އީޕީއޭ، އެޗްޕީއޭ
