އިންސާނާގެ ޠަބީޢަތަކީ އަބަދުވެސް އަމިއްލަ ނަފުސަށް އުފަލާއި އަރާމާއި ހިތްހަމަޖެހުމަށް އެދުމެވެ. އެއްވެސް މީހަކު ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ހިތާމައެއް، ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ދެރައެއް ލިބުމަކަށް ނޭދޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، ދިރިއުޅުމުގައި ހަގީގީ އުފާވެރިކަން ލިބެނީ ހަމައެކަނި އަމިއްލަ ނަފުސަށް ރަނގަޅު ގޮތްތައް އެދިގެނެއް ނޫނެވެ. ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަމާއި މުޖުތަމަޢުގެ އަމާންކަން ގުޅިފައިވަނީ، ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އެދޭ ހެޔޮ ކަންކަން އެހެން މީހުންނަށްވެސް އެދި، ތިމާއަށް ލިބޭކަށް ނޭދޭ ދެރައާއި ހިތްދަތިކަން އެހެން މީހުންނަށްވެސް ނޭދުމުގެ މަތިވެރި ސިފައާއެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި މިކަމުގެ މުހިންމުކަން
މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތަށް ރަޙުމާއި ކުލުނު އިސްކުރުމަށެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ މާތް ޙަދީޘްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ:
"ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކުވެސް، އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އެދޭ ކަމެއް، އޭނާގެ (މުސްލިމް) އަޚާއަށް އެދެފުމަށް ދާންދެން، ފުރިހަމަ މުއުމިނަކު ކަމުގައި ނުވެއެވެ."
މި މަތިވެރި އިރުޝާދުން އެނގިގެންދަނީ، އީމާންކަމުގެ ފުރިހަމަކަން ގުޅިފައިވަނީ އެހެން މީހުންނާ މެދު އަޅުގަނޑުމެން ބަހައްޓާ އޯގާތެރިކަމާއި، އެމީހުންނަށް ހެޔޮއެދޭ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ކަމެވެ.
ތިމާއަށް ދެރައެއް ނޭދޭ ފަދައިން އެހެން މީހުންނަށްވެސް ދެރަ ނޭދުމަކީ، މުޖުތަމަޢުގެ ބަދަހިކަމުގެ ބިންގަލެވެ. ތިމާއަށް މީހަކު ބޭއިންސާފުން ކަމެއް ކުރުމަށް ނޭދޭނަމަ، އެހެން މީހަކަށް ބޭއިންސާފުވެގެން ނުވާނެއެވެ. ތިމާގެ އަބުރާއި ޢިއްޒަތް ކަތިލުމަށް ހިތް ނޭދޭނަމަ، ދެބައޮޑުވުމާއި، ޣީބަބުނުމާއި، ފުރައްސާރަކުރުމުން އެހެން މީހުންގެ އަބުރު ނަގާލައިގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މާތް ސިފަ އަށަގަންނުވާނެ ސްޓްރެޓެޖީތަކާއި ޓިޕްސް
މި މަތިވެރި އަޚްލާޤީ ސިފަ އަމިއްލަ ނަފުސުގައި އަށަގަންނުވައި، ދިރިއުޅުމުގެ އާދައަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދެވިދާނެއެވެ.
1. އަނެކާގެ މަގާމުގައި ވިސްނައިލުން ނުވަތަ އެމްޕަތީ ދަސްކުރުން
ތިމާގެ ނަފުސު އަނެކާގެ ހާލަތަށް ލުން: އެއްވެސް މީހަކާ މެދު ބަހެއް ބުނުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ކުރިން، "އެ މީހާގެ މަގާމުގައި އަހަރެން ހުރިނަމަ އިޙްސާސްވާނީ ކިހިނެއްބާ؟" މި ސުވާލު އަމިއްލަ ނަފުސާ ކޮށްލާށެވެ.
އަޑުއަހަން ދަސްކުރުން: އެހެން މީހުންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި ޝަކުވާތައް ފުރިހަމައަށް އަޑުއަހައި، އެމީހުންގެ އިޙްސާސްތައް ދެނެގަންނަން މަސައްކަތް ކުރާށެވެ.
2. ހިތްނިޔަތް ސާފުކުރުމުގެ ސްޓްރެޓެޖީތައް (ހަސަދައިން ދުރުހެލިވުން)
ނިޢުމަތްތައް ފެނުމުން ހެޔޮ ދުޢާކުރުން: އެހެން މީހަކަށް ކާމިޔާބީއެއް ނުވަތަ ނިޢުމަތެއް ލިބޭތަން ފެނުމުން ހަސަދަވެރިވުމުގެ ބަދަލުގައި، "މާޝާﷲ" ބުނެ އެމީހަކަށް ބަރަކާތް ލެއްވުމަށް އެދި ދުޢާކުރުމުގެ އާދަ އަށަގަންނުވާށެވެ.
އަމިއްލަ ނަފުސު އެހެން މީހުންނާ އަޅާނުކިޔުން: ދިރިއުޅުމުގައި ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް މާތް ﷲ ދެއްވާފައިވަނީ ތަފާތު އިމްތިޙާނުތަކާއި ނިޢުމަތްތަކެވެ. އަނެކާއާ އަޅާކިޔުން ހުއްޓާލުމަކީ ހިތަށް ފިނިކަން ލިބި، ދެރަގޮތްތައް މީހުންނަށް މެދުވެރިވުމަށް އެދޭ އެދުން ފިލައިދާނެ ކަމެކެވެ.
3. ބަހާއި ޢަމަލު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ޓިޕްސް (Mindfulness)
ވާހަކަދެއްކުމުގެ ކުރިން ފިކުރުކުރުން: ތިމާ ބުނާ ބަހަކުން އަނެކާގެ ހިތްދަތިވެ، ލަދުގަނެ، ނުވަތަ އޭނާއަށް ދެރައެއް ލިބިދާނެތޯ ދުރާލާ ވިސްނާށެވެ. ތިމާއާ ދިމާއަށް އެފަދަ ބަހެއް ބުނުމުން ވާނެ ދެރަ ހިތަށް ގެންނާށެވެ.
ދެބައޮޑުވުމާއި ޣީބައިން ދުރުވުން: އެހެން މީހުންގެ އަބުރަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ އަބުރު ފަދައިން ރައްކާތެރިކުރަންޖެހޭ އެއްޗެއްކަން ދަނެ، މީހުންގެ ވާހަކަ ދެއްކުމާއި ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މީހުން ބޭޒާރުކުރުމުން އެއްކިބާވާށެވެ.
4. އަމިއްލަ ނަފުސު އެވެއަރކޮށް، ދިރުވައި ބެލެހެއްޓުން (Self-Reflection)
ދުވަހުގެ ހިސާބު ބެލުން: ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ނިދުމުގެ ކުރިން، މިއަދު އަހަރެންގެ ފަރާތުން އެއްވެސް މީހަކަށް ދެރައެއް، ނިކަމެތިކަމެއް ނުވަތަ ހިތާމައެއް ލިބުނުތޯ އަމިއްލަ ނަފުސާ ސުވާލުކޮށް ވިސްނައިލާށެވެ.
ކުށެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ އަވަހަށް މަޢާފަށް އެދުން: އޮޅުމަކުން ނަމަވެސް މީހެއްގެ ހިތުގައި ޖެހޭފަދަ ކަމެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ، ބޮޑާކަން ދޫކޮށްލައި ވަގުތުން މަޢާފަށް އެދުމަކީ ހިތް ސާފުކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.
އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތު ހަނދާންކުރުން: މާތް ﷲ ގެ ރުއްސެވުން އެދިގެން މިކަންކަން ކުރުން މަތީ ދެމިހުންނާށެވެ.
ނިންމުން
އުފާވެރި އަމާން ދިރިއުޅުމަކީ ބޭރުފުށުން ހޯދޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ އެތެރެހަށިން، އަމިއްލަ ނަފުސާއި އެހެން މީހުންނާ މެދު އޮންނަ އިޚްލާޞްތެރިކަމުން އުފަންވާ އެއްޗެކެވެ. ހަސަދަވެރިކަމާއި، ރުޅިވެރިކަމާއި، ބަދަލުހިފުމުގެ ނުބައި ވިސްނުންތަކުން ހިތް ޠާހިރުކޮށްފި މީހަކަށް، ދިރިއުޅުމުގެ އަސްލު އުފާ އިޙްސާސް ކުރެވޭނެއެވެ. ތިމާގެ ނަފުސަށް އެދޭ ރަނގަޅު ކޮންމެ ކަމެއް އެހެން މީހުންނަށްވެސް އެދޭށެވެ. ތިމާއަށް ލިބޭކަށް ނޭދޭ އެއްވެސް އަނިޔާއެއް، ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ހިތްދަތިކަމެއް އެހެން އިންސާނަކަށް ނޭދޭށެވެ. އޭރުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމަކީ އުފަލާއި ބަރަކާތުން ފުރިގެންވާ، ދެދުނިޔޭގައިވެސް ކާމިޔާބު ދިރިއުޅުމަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.
އެޑިޓަރުގެ ނޯޓް: މިއީ ސޯޝަލް އިމޯޝަނަލް އިންޓެލިޖެންސް ކޯޗެއް އަދި ގައިޑަންސް އެންޑް ކައުންސެލަރ އެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރައްވާ ސަމާ އިބްރާހީމް ދީދީ "ޒީޓައިމްސް" އަށް ހަދިޔާ ކޮށްފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުމުގެ ބޭނުމަކީ ކިޔުންތެރިންނަށް ދިރިއުޅުމުގެ ހުނަރުތަކާއި ހަރުދަނާ ބަދަހި ގުޅުންތަކެއް ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމެވެ.
